Quy định AI: Brad Smith đề xuất Anh dẫn dắt chuẩn an toàn

Chủ tịch Microsoft Brad Smith ngày 12/10 kêu gọi các nước thiết lập quy tắc an toàn trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cho rằng Anh có vị thế phù hợp để dẫn dắt nỗ lực này. Các đề xuất của ông gồm nghĩa vụ báo cáo sự cố, đánh giá độc lập trước khi đưa một số sản phẩm ra thị trường và cơ chế khẩn cấp để tạm dừng hệ thống AI.

Phát biểu của Smith được đưa ra trong cuộc phỏng vấn với BBC, theo TechCrunch và The Guardian. Đây là quan điểm của lãnh đạo Microsoft, không phải quy định đã được các chính phủ thông qua.

Brad Smith muốn có quy tắc an toàn AI mang tính ràng buộc

Smith nhận định AI có thể vừa là công cụ, vừa có thể bị sử dụng như vũ khí. Ông cho rằng tốc độ phát triển của công nghệ khiến việc xây dựng quy tắc an toàn trở nên cấp thiết, trong khi hoạt động giám sát hiện nay chưa tương xứng với mức độ ảnh hưởng tiềm tàng.

• Báo cáo sự cố: Doanh nghiệp cần có nghĩa vụ thông báo khi hệ thống bị xâm nhập hoặc tác nhân AI tự động gây ra sự cố.
• Đánh giá độc lập: Các chuyên gia bên ngoài cần kiểm tra một số hệ thống trước khi sản phẩm được phát hành.
• Cơ chế dừng: Nhà phát triển cần có phương án tạm dừng hoặc làm chậm AI nếu con người không còn kiểm soát được hoạt động của hệ thống.

Smith dùng ví dụ về các sản phẩm tiêu dùng để nhấn mạnh khoảng trống mà ông nhìn thấy. Ông nói máy giặt và sữa đều chịu những yêu cầu an toàn, kiểm tra nhất định, trong khi các công ty phát triển AI chưa chịu mức giám sát tương tự.

Ví dụ này là cách ông lập luận về chính sách, không phải phép so sánh pháp lý chi tiết giữa các ngành. Điểm chính trong đề xuất của Smith là chuyển từ cam kết tự nguyện sang một số nghĩa vụ có thể được thực thi.

Vì sao Smith cho rằng Anh có thể dẫn dắt?

Smith đánh giá Anh phù hợp để thúc đẩy các chuẩn mực an toàn quốc tế, thay vì Mỹ hoặc Liên minh châu Âu. Theo TechCrunch, ông cho rằng London có thể tạo điều kiện đối thoại với các công ty công nghệ mà không bị nhìn nhận giống Brussels trong các cuộc tranh luận về quản lý.

• Anh có Viện An toàn AI (AI Security Institute, AISI), được thành lập năm 2023.
• AISI tiến hành đánh giá các mô hình AI tiên tiến, theo thông tin do Chính phủ Anh công bố.
• Smith cho rằng năng lực kỹ thuật và khả năng tập hợp đối thoại giúp Anh có thể thúc đẩy chuẩn an toàn.

Lập luận này được đưa ra trong bối cảnh quyền tiếp cận các mô hình mới của cơ quan đánh giá Anh từng được chú ý. TechCrunch cho biết AISI xác nhận ngày 12/10 rằng họ có thể tiếp tục tiếp cận và kiểm tra các mô hình mới nhất sau những quan ngại về việc chia sẻ hệ thống.

Vị thế dẫn dắt mà Smith nói đến vẫn là nhận định của ông. Việc một quốc gia có thể đóng vai trò trung tâm trong quy định quốc tế còn phụ thuộc vào hợp tác giữa chính phủ, cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp.

Cam kết tự nguyện chưa thay thế được luật

Smith ghi nhận một văn bản cam kết an toàn AI do các công ty công nghệ ký kết tại Nhà Trắng là bước đi tích cực. Tuy nhiên, ông cho rằng cam kết tự nguyện không bảo đảm mọi doanh nghiệp đều tuân thủ, nhất là những đơn vị thiếu trách nhiệm.

• Cam kết tự nguyện phụ thuộc vào việc từng công ty có thực hiện hay không.
• Quy định pháp lý có thể đặt ra nghĩa vụ chung, thay vì chỉ áp dụng với doanh nghiệp chủ động tham gia.
• Đánh giá độc lập có thể bổ sung kiểm tra bên ngoài, nhưng cách thức thực hiện cần được xác định rõ.

TechCrunch đưa tin các công ty tham gia cam kết tại Nhà Trắng đồng ý làm việc với kiểm toán viên độc lập để đánh giá độ an toàn và năng lực của mô hình. Smith cho rằng thỏa thuận này chưa thay thế được quy định có tính bắt buộc.

Ông nhấn mạnh nhóm cần được giám sát không chỉ là những công ty vốn sẵn sàng tuân thủ. Theo Smith, nếu thiếu quy tắc chung, các doanh nghiệp có cách tiếp cận rủi ro hơn có thể không chịu những yêu cầu tương đương.

Chính phủ Anh công bố thêm biện pháp ứng phó rủi ro AI

Cũng trong ngày 12/10, Chính phủ Anh công bố một loạt biện pháp nhằm tăng khả năng ứng phó với rủi ro từ AI. Thông báo của chính phủ nêu việc xem xét các bảo vệ pháp lý mạnh hơn, chuẩn bị ứng phó sự cố nghiêm trọng và mở rộng hoạt động đánh giá mô hình.

• AISI đang đánh giá các mô hình AI tiên tiến mới, theo thông báo của Chính phủ Anh.
• Chính phủ xem xét cách nhận diện và báo cáo cả sự cố suýt xảy ra, không chỉ sự cố đã gây hậu quả.
• Các cơ quan chức năng nghiên cứu cách ứng phó khi tác nhân AI gây sự cố, trong đó có nguy cơ với dịch vụ thiết yếu.

Chính phủ cho biết chi tiết các biện pháp sẽ được thảo luận với nghị sĩ, chuyên gia kỹ thuật và đơn vị vận hành. Thông báo chưa nêu thời điểm cụ thể để đưa ra mọi đề xuất thành luật.

Diễn biến này cho thấy các đề xuất của Smith xuất hiện cùng lúc Anh tăng cường thảo luận về an toàn AI. Tuy nhiên, tuyên bố của chính phủ và lời kêu gọi của lãnh đạo Microsoft là hai nội dung riêng: một bên là kế hoạch đang được xem xét, bên kia là quan điểm chính sách của doanh nghiệp.

Điều còn bỏ ngỏ trong các đề xuất

Những biện pháp Smith nêu đặt ra câu hỏi về phạm vi áp dụng và cách thực thi. Các nguồn tin hiện chưa cho biết ông đề xuất ngưỡng rủi ro cụ thể nào để bắt buộc đánh giá độc lập, hay cơ quan nào sẽ quyết định khi cần kích hoạt cơ chế dừng.

• Chưa rõ loại sự cố nào sẽ phải báo cáo và thời hạn thông báo là bao lâu.
• Chưa có chi tiết về tiêu chuẩn lựa chọn đơn vị đánh giá độc lập.
• Chưa xác định cơ chế dừng sẽ do doanh nghiệp, cơ quan quản lý hay bên nào khác kiểm soát.

Đây là các vấn đề cần được làm rõ nếu đề xuất chuyển thành quy định. Một cơ chế dừng phải có tiêu chí sử dụng và trách nhiệm cụ thể; hoạt động đánh giá cũng cần quy trình đủ minh bạch để các bên hiểu kết quả được đưa ra như thế nào.

Hiện chưa có thông tin cho thấy các đề xuất của Smith đã trở thành luật hoặc được một thỏa thuận quốc tế chính thức thông qua. Bước tiếp theo được Chính phủ Anh nêu là tiếp tục làm việc với nghị sĩ, chuyên gia và đơn vị vận hành để hoàn thiện phương án ứng phó rủi ro.

Nguồn: TechCrunch, The Guardian và Chính phủ Anh.

Nguồn tham khảo

• https://techcrunch.com/2026/10/12/microsoft-president-says-uk-is-best-placed-to-drive-ai-regulation
• https://www.theguardian.com/technology/2026/oct/12/ai-less-regulated-than-milk-microsoft-president-calls-for-tougher-rules
• https://www.gov.uk/government/news/britain-steps-up-national-defences-against-growing-ai-risks